Afsprakenkader Burgerbegroting

Doel en basisprincipes

Elk jaar organiseert district Antwerpen de Burgerbegroting. Terwijl het districtsbestuur beslist over 90% van het districtsbudget, mogen de bewoners van district Antwerpen via de Burgerbegroting beslissen over de andere 10%. Zo bepalen ze mee de prioriteiten van het beleid en welke projecten in uitvoering gaan, binnen de bevoegdheden van het district.
Op die manier wil de Burgerbegroting

• het beleid en de inwoners dichter bij elkaar brengen;
• samen met bewoners de noden in de wijken beantwoorden;
• publieke ruimte verbeteren;
• verenigingen ondersteunen;
• bewoners ondersteunen.

De Burgerbegroting steunt op volgende basisprincipes

• Deliberatieve democratie: centraal staat dat mensen elkaar ontmoeten, in dialoog gaan, ideeën en meningen uitwisselen.
• Besluitvormend (niet adviserend): de macht ligt écht bij de bewoners. Wat zij beslissen, is meteen duidelijk en wordt transparant gecommuniceerd.
• Breed bereik: de Burgerbegroting wil zoveel mogelijk mensen bereiken, over alle verschillen heen. De algemene aanpak is daarom zo laagdrempelig mogelijk. Er zijn extra inspanningen om mensen te bereiken die moeilijker de weg vinden door bijvoorbeeld samen te werken met buurtverenigingen en sociaal-cultureel middenveld, en door met de Burgerbegroting de wijken in te trekken.
• Iedereen doet mee: deelname is zo laagdrempelig mogelijk, zonder voorwaarden. Bewoners mogen aan één stap of alle stappen meedoen, dit kan zowel fysiek als online.
• Iedereen mag over het geheel van district Antwerpen meepraten.
• Bewoners mogen ideeën voorstellen om zelf uit te voeren, of om door het district te laten realiseren.

Budget 

De Burgerbegroting beschikt over 10% van de totale districtsdotatie, jaarlijks 2.2 miljoen euro, voor de financiering van projecten die door bewoners zijn gekozen. 

Van de middelen die het district jaarlijks van de stad krijgt, moet het minstens 70% besteden aan investeringen en kan het dus jaarlijks maximaal 30% besteden aan exploitatie. Dit geldt dus ook voor het budget van de Burgerbegroting

Traject en algemene spelregels

De Burgerbegroting verloopt in 2 fases: 

• Fase 1: Inspraakjaar: bewoners komen in verschillende stappen tot een beslissing
  • Stap 1: bewoners stellen ideeën voor en selecteren samen welke genoeg draagvlak hebben om verder uitgewerkt te worden
  • Stap 2: bewoners, organisaties en district werken de geselecteerde ideeën uit
  • Stap 3: bewoners kiezen welke projecten in uitvoering gaan
• Fase 2: Uitvoeringstermijn:
  • Stap 4: de indiener – een bewoner of een vereniging – of district Antwerpen voert de gekozen projecten uit over een periode van 1, 2 of 3 jaar;

Per stap worden de concrete spelregels en datums telkens door het districtscollege vastgelegd en ter kennisname voorgelegd aan de districtsraad. Deze spelregels en timing worden ook tijdig en duidelijk aan de bewoners gecommuniceerd. 

De Burgerbegroting is een experiment in deliberatieve democratie. We brengen mensen samen om in groepsgesprekken beslissingen te nemen. Daarnaast bieden we elke stap ook individueel online aan: bewoners kunnen op hun eentje hun keuzes doorgeven. Bewoners kunnen op beide manieren deelnemen, dus zowel individueel als in groep. Ze mogen beide manieren combineren.  De online stemmen tellen minder zwaar door dan de deliberatieve momenten, omdat dialoog en ontmoeting centraal staan.

Elk inspraakmoment start met een heldere laagdrempelige uitleg over bijvoorbeeld het district, de bevoegdheden en de Burgerbegroting. Met aantrekkelijke methodieken stimuleert de Burgerbegroting de uitwisseling van ideeën en meningen. Zo trachten we tot een gedeelde beslissing te komen waarin alle bewoners zich kunnen vinden.

Iedereen die in district Antwerpen gedomicilieerd is en minstens 13 jaar is bij startdatum van een stap, kan meebeslissen. Dit controleren we aan de hand van het rijksregisternummer. Er zijn geen voorwaarden om deel te nemen, zoals bepaalde kennis, of deelname aan vorige of volgende stappen. Elke bewoner mag dat zelf kiezen: hij/zij/hun mag aan één stap deelnemen, aan twee of aan alle stappen, in het begin van het jaar of pas op het einde, online of live of allebei. Wij waarderen elke deelname, hoe klein of groot ook. 

District Antwerpen probeert de Burgerbegroting op een laagdrempelige manier te organiseren, en heeft extra aandacht voor mensen die drempels ervaren. Op de website zijn heel concrete handleidingen te vinden, net als een overzicht van de veel gestelde vragen. Via e-mail of telefoon biedt team participatie van district Antwerpen ondersteuning bij de verschillende stappen.  Indien nodig kunnen (doven)tolken ingeschakeld worden of begeleiders meezitten aan tafel (begeleiders mogen niet meebeslissen als ze zelf niet in district Antwerpen wonen). We zorgen zo veel mogelijk voor toegankelijke gebouwen voor onze evenementen.

Organisaties en personen kunnen uitgesloten worden van deelname aan de verschillende stappen, bijvoorbeeld omwille van openstaande schulden bij stad of district, of op basis van herhaalde negatieve ervaringen in voorgaande jaren. Het districtscollege beslist hierover. 

Stap 1

In een aantal overlegmomenten stellen bewoners ideeën voor die passen binnen de bevoegdheden van het district. Iemand kan een idee indienen om als bewoner of vereniging te realiseren, of een idee dat het district uitvoert.

Bewoners selecteren samen welke ideeën genoeg draagvlak hebben om verder uitgewerkt te worden in stap 2. Naast de ideeën uit de overlegmomenten in de wijken, worden ook ideeën geselecteerd uit een online stemming en vanuit de adviesraden van het district.

Zowel natuurlijke personen, feitelijke verenigingen, als verenigingen voor mede-eigenaars (VME’s) mogen ideeën uitvoeren voor de Burgerbegroting in de categorie ‘bewoner’. In de categorie ‘vereniging’ mogen erkende vzw’s uitvoeren, alsook AG’s (autonome gemeentebedrijven) en andere rechtspersonen zonder winstoogmerk met privaatrechtelijk karakter[1]. Vzw’s moeten erkend zijn bij het begin van stap 2. Feitelijke verenigingen moeten een bankrekening op naam van de vereniging hebben.

Ideeën worden ondergebracht in een categorie op basis van de uitvoerder, en elke categorie heeft een toegewezen budget. 

• Uitvoering door een natuurlijke persoon/feitelijke vereniging/VME
• Uitvoering door een vzw/AG
• Uitvoering door het district 

Op het einde van stap 1 is een lijst van geselecteerde ideeën beschikbaar op de website van de Burgerbegroting.

Stap 2

Bewoners, organisaties en District Antwerpen werken de geselecteerde ideeën uit stap 1 verder uit tot realiseerbare projectvoorstellen: duidelijk geformuleerd, met een helder doel, een stappenplan en een transparant budget. De Burgerbegroting ondersteunt indieners om samen met thematische experten van het district de voorstellen inhoudelijk en financieel te verbeteren en te versterken. Er wordt gekeken naar de:

• Raming van het budget door de uitvoerder: is dit realistisch en verantwoord tegenover het eindproduct? Zitten alle kosten erin (aankoop, uitvoering en terugkerende kosten voor bv onderhoud)?
• Technische haalbaarheid: is het idee op die plaats/in die tijdsspanne/met die doelgroep/met die schaal mogelijk en haalbaar?
• Wettelijke (kwaliteits)voorwaarden voor de realisatie van het idee.
• Opvolging van de richtlijnen, gecommuniceerd bij aanvang van het indienen van ideeën.
• Mogelijke overlap van ideeën of samenwerkingen tussen partners.

In dialoog met de indiener kan een idee dan ook inhoudelijk worden bijgestuurd, kan het budget aangepast worden of het idee geschrapt, of kan samenwerking tussen ideeën gestimuleerd worden. Het districtscollege van Antwerpen beslist uiteindelijk of een idee past binnen de richtlijnen. 

Op het eind van stap 2 staan de uitgewerkte ideeën op de website van de Burgerbegroting.  

Stap 3

De bewoners van district Antwerpen kiezen welke ideeën uitgevoerd zullen worden. Het district communiceert via verschillende kanalen naar de bewoners over de ideeën en hoe er gestemd kan worden.

Bewoners kunnen alleen in eigen naam stemmen. Ze mogen enkel iemand helpen stemmen in aanwezigheid van die persoon. Rijksregisternummers of andere gegevens opvragen om te stemmen voor anderen is verboden. Stemmen afkopen in ruil voor voordelen mag niet. Bewoners die moedwillig deze regels overtreden kunnen uitgesloten worden. 

Na het afsluiten van de stemperiode stelt de Burgerbegroting een rangschikking op van meest populair tot minder populair. De voorstellen worden uitgevoerd in volgorde van populariteit en tot er niet langer voldoende (exploitatie- of investerings-) budget beschikbaar is om één van de lager gerangschikte voorstellen uit te voeren.

Stap 4 

De gekozen ideeën worden uitgevoerd vanaf 1 januari in het volgend kalenderjaar, de maximale duurtijd verschilt per categorie. 

Voor de projecten die door het district zelf worden uitgevoerd, worden bewoners betrokken op maat van het idee en bij projecten op het openbaar domein volgens de algemene inspraakprincipes bij een heraanlegtraject. 

Voor de ideeën die door verenigingen of bewoners zelf worden uitgevoerd, wordt een concrete planning opgemaakt voor de voorziene looptijd. Een projectcoach van district Antwerpen ondersteunt de uitvoerder en volgt op of alles goed verloopt.

Elk jaar zijn er projecten die goedkoper uitgevoerd worden, of die niet kunnen doorgaan. Dit geld komt in één pot, waarmee district Antwerpen investeringsideeën van de Burgerbegroting realiseert in de publieke ruimte.  

Onduidelijkheden en leemtes

Bij onduidelijkheden of leemtes bij de interpretatie van dit kader en de spelregels zoeken we samen in onderling overleg een oplossing. Als geen overeenstemming wordt bereikt, beslist het districtscollege.

Klankbordgroep

De klankbordgroep is een groep van geïnteresseerde en betrokken bewoners en verenigingen. Zij denken enkele keren per jaar mee na over de uitdagingen van de Burgerbegroting: evaluatie van de voorbije stappen, verbeteringen aan het proces of belangrijke keuzes. Hun advies is niet bindend.

Iedereen mag leden voordragen voor de klankbordgroep. Team Participatie maakt een selectie uit de voorstellen en bewaakt de neutraliteit van de samenstelling zodat er voldoende betrokkenheid en variatie aanwezig is (meningen, vertegenwoordiging uit de wijken, verschillende leeftijdsgroepen, interessegebieden en expertise…).

Uitgezonderd de verantwoordelijke districtsschepen, kunnen andere districts- of stedelijke mandatarissen geen deel uitmaken van de klankbordgroep.

Rol mandatarissen

Waar het districtsbestuur beslist over 90% van het districtsbudget, mogen de bewoners dus over de andere 10% beslissen. Raads- en collegeleden spreken zich bijgevolg niet uit over de keuzes binnen de Burgerbegroting. Dat impliceert dat ze geen ideeën mogen indienen, niet mee mogen stemmen, en niet mogen oproepen om specifieke ideeën te steunen. Dit geldt zowel voor districtsmandatarissen als stedelijke mandatarissen.

College- en raadsleden van district Antwerpen zijn belangrijke ambassadeurs van de Burgerbegroting. Hun betrokkenheid is cruciaal om bewoners te informeren over de mogelijkheden en om knelpunten te signaleren. Ze kunnen in het algemeen mensen warm maken om deel te nemen aan de verschillende stappen.

Rol medewerkers

Medewerkers van district Antwerpen of stad Antwerpen mogen als bewoner deelnemen aan participatiemomenten van de Burgerbegroting. Zij mogen ook ideeën indienen, zowel om zelf uit te voeren als voor uitvoering door het district. Om belangenvermenging te voorkomen zullen zij niet adviseren over ideeën waarbij ze nauw betrokken zijn (via bijvoorbeeld familie, vrienden, buren of organisaties).

Gegevensbescherming 

District Antwerpen verwerkt de nodige persoonsgegevens van bewoners in overeenstemming met de huidige geldende privacywetgeving waaronder de Verordening (EU) 2016/679 over de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en over het vrije verkeer van die gegevens (algemene verordening gegevensbescherming).

Meer informatie over hoe persoonsgegevens worden verwerkt, is hier te raadplegen. Vragen kunnen gemaild worden naar informatieveiligheid@antwerpen.be. 

District Antwerpen heeft het recht om persoonsgegevens bij de uitvoerder van een project op te vragen om de naleving van de voorwaarden van de ondersteuning te controleren.